​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”

THỨ SÁU, 10/08/2018 10:30:00

30 năm trước, Duric từng rất nghèo, sống giữa biển máu trong cuộc nội chiến Nam Tư. Bây giờ, Duric thuộc tầng lớp thượng lưu ở một trong những quốc gia đắt đỏ nhất thế giới, và có thể mua cho mình bất kể món đồ nào ở con phố Orchard xa xỉ. Nhưng Duric, 48 tuổi, đã đi qua đủ những hỉ nộ ái ố trong cuộc đời để hiểu rằng, càng đầy đủ vật chất, lại càng không được lãng phí từng giây phút trong cuộc đời này, để không bao giờ phải trở lại những ngày ám ảnh xưa cũ kia.

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”

Aleksandar Duric trong buổi trò chuyện với phóng viên của VnBongda

Tại triển lãm quốc gia Singapore, Aleksandar Duric đã nói với phóng viên VnBongda không phải trên tâm thế của huyền thoại bóng đá, cũng không phải dưới tư cách của một ông chủ sở hữu 2000 học viên cùng 10 học viện bóng đá. Duric, chỉ đơn giản là muốn nhìn lại chặng đường đã qua của mình, và nói về những điều căn cơ nhất hình thành nên một cầu thủ, một con người, từ góc nhìn của một kẻ nhập cư từng không đủ tiền mua bao thuốc lá. 

“KHI MẸ HẠ HUYỆT, TÔI CÒN KHÔNG BIẾT VÌ LO CHẠY ĂN TỪNG BỮA”

- Lúc tôi kể cho bạn bè mình nghe một huyền thoại của bóng đá Singapore vốn là tay… chèo thuyền, tất cả đều ngạc nhiên. Anh từng là thành viên của đội canoeing Bosnia tham dự Olympic Barcelona 1992, cũng đã lọt vào nhóm 8 tay chèo kayak hàng đầu thế giới nhưng rốt cuộc lại thành danh với bóng đá. Hành trình ấy đã diễn ra thế nào?

Các bạn đang sống ở thế kỷ 21 của công nghệ và vật chất nên sẽ khó cảm nhận, nhưng trong thời đại của Liên Bang Nam Tư và Xô Viết cũ, phong trào thể thao được nhấn mạnh như vũ khí tinh thần của quốc gia. Bóng đá là môn thể thao vua, nhưng còn nhiều môn khác phát triển không kém. Ai cũng phải “găm” cho mình vài môn. Thể thao xã hội cũ tập trung vào sự đa dạng và dàn trải, không giống như sự chuyên biệt của các nước tư bản phương Tây và châu Á hiện giờ. 

- Có vẻ nhà nước xã hội chủ nghĩa đã tạo ra nền tảng tốt giúp các VĐV “đa ngành đa nghề”?

Tôi lại sắp sửa nói ra 1 điều mà những người trẻ bây giờ không tài nào hiểu nổi: Xã hội chủ nghĩa là nền tảng nhà nước “tốt hơn” giúp phát triển thể thao cộng đồng. Ở các nước tư bản, sự phát triển thường không đồng đều, hoặc tập trung trong vài môn cơ bản, hoặc tập trung ở các đô thị lớn. 

- Anh có thể nói rõ hơn là tại sao là tốt hơn, và tốt hơn là tốt ở điểm nào không?

Mô hình nhà nước ở Nam Tư và Liên Xô ưu tiên các không gian dành cho cộng đồng. Dễ dàng bắt gặp các sân chơi tập thể xoay quanh những khu nhà chung cư cũ. Phải nói thêm,  là vì nền kinh tế ở đó kém hơn phía Tây Âu nên trẻ con không có nhiều thú tiêu khiển ngoại trừ các hoạt động ngoài trời. 

- Đó là lý do vì sao anh vừa có thể chèo thuyền, vừa đá được bóng?

Không chỉ tôi mà còn rất nhiều người khác. Ngoài ra, tôi đi tập chèo thuyền vì lời khuyên của bác sỹ, xương lồng ngực của tôi phát triển không bình thường nên cần vận động đúng động tác. Chứ môn đầu tiên của tôi là bóng đá. 

Hết giờ học, trẻ con trong làng xóm tụ tập nhau đá gôn tôm. Hình như ở nước các bạn cũng vậy, tôi từng tới Sài Gòn và Hà Nội vài lần, thi thoảng đi lại bắt gặp cảnh một nhóm 6-8 người đá trên nền bê tông, dùng dép làm cọc gôn và đi chân đất. Đấy chính xác là những gì tôi đã trải qua trong những ngày ấu thơ. 

Sau này nhìn lại, tôi ngẫm ra chèo thuyền rất có ích trong sự nghiệp bóng đá của mình. Trong chèo thuyền, bạn không nhận được sự trợ giúp nào ngoài nỗ lực của bản thân. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Hai huyền thoại của bóng đá Singpore - Aleksandar Duric và HLV Radojko Avramovic (Ảnh: Getty)

- Nhà nước Nam Tư (cũ) giúp anh hình thành sự nghiệp thể thao sau này, nhưng tại sao trong cuốn tự truyện của mình, anh đã kể rằng mình trốn khỏi Bosnia để chạy qua Hungary? 

Sau khi tốt nghiệp cấp 3, theo luật liên bang tôi phải đi nghĩa vụ quân sự trong một năm rưỡi. Nhờ vô địch giải kayak trẻ thế giới và đứng hạng 8 trên BXH nên sau khi hoàn thành nghĩa vụ, Bộ Quốc Phòng đã sắp xếp cho tôi công việc của một quân nhân. 

Đúng lúc đó, nội chiến Nam Tư nổ ra và lan nhanh sang Bosnia. Trong biển súng ống và đạn dược ấy, bạn dần mất đi nhận thức và không thể ai là bạn ai là thù. Tôi vẫn nhớ trong một lần đi vệ sinh, nghe thấy ở ngoài có hai sĩ quan cảnh sát nói với nhau rằng “Thà giết tất cả còn hơn là để bị giết”. 

Cuộc chiến này không phải của tôi, hay của bất kỳ người dân Nam Tư vô tội nào. Nếu ở lại, bàn tay tôi sẽ nhuốm máu của đồng bào, nên tôi quyết định vượt biên sang Hungary. 

- Trước khi đi, anh có biết điều gì phía trước đang đợi mình không? 

Tôi chỉ biết là mình sẽ đi đá bóng, vì đó là con đường kiếm sống duy nhất. Những ý niệm khác hoàn toàn không tồn tại. 

- Cuộc sống ở Hungary so với Bosnia thế nào? Dễ chịu hơn chứ? 

Hơi buồn cười khi nói ra điều này nhưng… hoàn toàn không. Đặt chân xuống biên giới Hungary, tiền trong túi không đủ mua một bao thuốc lá. Tôi được một người bạn cho ở nhờ, căn phòng khoảng 6m2. 

Ở tuổi 22, tôi ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên trong đời với Szeged LC. Mức lương là 5 USD/tháng, suốt 3 tháng đầu tôi chỉ ăn bánh mỳ và trứng ốp la. Không còn gì khác, cũng không có lít sữa nào. Quả thực, kham khổ vô cùng. Nhưng tôi biết đây là con đường duy nhất. Ngần này tuổi mới đá bóng chuyên nghiệp, nếu bỏ dở thì sẽ không còn cơ hội nào nữa. 

- Vậy anh có bao giờ tính mình sẽ quay trở lại Bosnia không?

Có chứ, nhưng không thể. Tôi có nhặt được một tờ báo, biết được Nam Tư đã tan rã và Bosnia trở thành quốc gia độc lập. Bài báo đó có trích lại tuyên ngôn của Slobodan Milosevic [tổng thống thứ 3 của Nam Tư (cũ), sau này cũng từng là tổng thống của nước cộng hòa Serbia]: “Hộ chiếu Nam Tư không còn giá trị”. Nghĩa là sao, tức là tôi mà đặt chân xuống sân bay là sẽ có người ập tới bắt đi và xử tử vì tội phản quốc ngay. Tôi ngày trước là quân nhân, trốn đi thì không bao giờ dám trở về nhà nữa. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric có quá khứ vô cùng cực khổ (Ảnh: RS)

Hộ chiếu vô giá trị, nhập cư trái phép vào Hungary, tôi sẽ hiểu anh là người “không tổ quốc”. Bằng cách nào, anh trụ lại Hungary mà không bị trục xuất?

Tôi là dân tị nạn, chỉ có thể loanh quanh đá bóng ở Hungary. Những lần CLB đi đá ở nước ngoài, tôi luôn phải ở nhà. Không bị đuổi, nhưng cũng không đi được đâu. 
Những lúc không phải đá bóng chuyên nghiệp, tôi thường tới đá “phủi” thuê cho một đồn cảnh sát địa phương gần đấy. Nếu đội thắng thì trưởng đồn sẽ cho vài đô (USD), gọi là tiền cảm ơn. 

Sau này, đội bóng ấy bắt đầu tham gia nhiều giải phong trào hơn nên mật độ dày hơn, nhưng tôi vướng mưu sinh hàng ngày, còn hợp đồng với CLB chủ quản nên không tham gia được mấy. Trưởng đồn đã nói với tôi “Hay là mày ký một hợp đồng bán thời gian với bọn tao đi, có lương đàng hoàng”. 

Tiền lúc ấy rất quan trọng, nhưng không phải ưu tiên số 1. Tôi cần một hộ chiếu, một quốc tịch bởi cứ như thế này, khi tôi chết đi cũng không ai nhận dạng được. Tôi đã chủ động xin được cấp quốc tịch Hungary, đổi lại sẽ đi đá phủi miễn phí cho đội bóng của cảnh sát. Tháng 05/1994, tôi là người Hungary, chính thức mở ra một lối thoát. 

- Tôi vẫn thắc mắc, là lương đá bóng của anh thấp thế thì sống kiểu gì? Anh có làm thêm nghề gì không?

Có chứ. Tôi đi đổi ngoại tệ thuê trên đường phố cho khách nước ngoài sang Hungary. Đó là công việc bất hợp pháp, bị bắt sẽ đi tù 10 năm ở Hungary nhưng nhiều người làm. Đổi tiền với những người như tôi thì rẻ hơn vào ngân hàng hay trạm giao dịch quốc tế. 

Tôi luôn cảm thấy xấu hổ và nhục nhã. Làm nghề này giống như đi câu, bạn phải chường mặt ra đường, đi hỏi từng người xem có muốn đổi tiền không. May thì câu được con cá to, đen thì câu phải… cảnh sát. 

- Công việc này anh duy trì trong bao lâu?

Từ ngày đầu tiên tôi đặt chân tới Hungary tới ngày cuối cùng tôi lên máy bay tới Australia. Khoảng 3 năm rưỡi có lẻ. Dù tủi nhục, nhưng xứng đáng vì nó giúp tôi duy trì sự sống, giúp tôi tập trung hơn vào nghề nghiệp và mở đường tới Australia. 

- Một phóng sự ngắn trên tạp chí Four Four Two về anh có viết, anh tới Australia và có quốc tịch nước này. Tức là sau khi rời Bosnia, anh đi liền một mạch không quay về tìm gia đình ư?

Đó là cái giá tôi phải trả. Ai cũng sẽ phải trả một cái giá nào đó trong cuộc đời. Mất 10 năm sau, tôi mới về thăm nhà. Mà cũng còn ai đâu, lúc tôi ở Hungary kiếm sống, một nửa gia đình 3 thế hệ nhà tôi đã bỏ mạng vì chiến tranh. 

Mẹ tôi mất năm 45 tuổi, sau khi bom từ một cuộc không kích ném trúng vào nhà tôi. Ngày hạ huyệt, tôi cũng không biết vì mải kiếm ăn. Liên lạc thời đó rất khó, thư từ Bosnia phải gửi nhiều chặng qua Paris rồi mới tới Hungary được. Tôi không hề biết ở nhà xảy ra chuyện gì, cho đến khi cuộc điện thoại quốc tế chuyển tiếp qua 4 đầu máy tìm đến tôi. Đến giờ, tôi vẫn ân hận và day dứt vì không kịp nhìn bà lần cuối. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric đã có những trải lòng với phóng viên của Vnbongda

4 LẦN GIẢI NGHỆ “BẤT THÀNH” & “CƠN PHÊ” CỦA ĐỨA TRẺ

- Ở Hungary, anh đã có được điều mình muốn là “quốc tịch”. Nhưng bóng đá Hungary không phát triển lắm nên anh mới tìm đường tới Australia đúng không?

Đúng một nửa thôi (cười). Bóng đá Hungary mới ở thời kỳ sơ khai tịnh tiến bán chuyên nghiệp, còn chuyện tới Australia là tình cờ. 

HLV của Szeged rất quý tôi. Ông ấy có một người bạn là HLV Frank Arok – cựu cầu thủ Serbia mang trong mình nửa dòng máu Hungary, bấy giờ đang dẫn dắt CLB hàng đầu quốc gia là South Melbourne. Arok có nhắn là muốn tìm một hậu vệ biên to, cao, nhanh và khỏe. HLV trưởng của Szeged đã gọi tôi tới phòng và nói: “Duric, hãy đi, vì đây là cơ hội để cậu đổi đời. Cơ hội duy nhất”. 

Gần ở tuổi 26, tôi lại ra đi. Nhưng tôi háo hức vô cùng vì một chân trời mới lại mở ra. Australia đã có giải VĐQG chuyên nghiệp. Tháng 09/1995, tôi mới thực sự trải qua cảm giác bóng đá đỉnh cao.

Arok trưởng thành trong quân đội Serbia nên nghiêm khắc và kỷ luật, nhưng tôi còn khắt khe với bản thân hơn ông ấy. Sau mỗi buổi tập, tôi luôn ở lại 1 mình, dành thêm thời gian trong phòng gym, tự rèn luyện kỹ năng tạt bóng (khoảng 200 quả tạt/buổi) do đặc thù vị trí (hậu vệ trái). Tôi lên mạng, mua băng video, tìm hiểu bóng đá châu Âu, quan sát cách hậu vệ thế giới di chuyển thế nào. 

Tôi không bao giờ đợi Arok phải chỉ dẫn, tôi như một miếng bọt biển vậy, sẵn sàng hấp thụ mọi kiến thức. Vì thế, tôi luôn có chỗ đứng trong đội hình và có những hợp đồng béo bở. Tôi mua được nhà ở Melbourne (giờ nó vẫn còn), gặp người bạn đời của mình tại đây và sẵn sàng tận hưởng một cuộc đời mới. 

- Australia đã cho anh rất nhiều nhỉ…

Ở Melbourne 4 năm, tôi đã tự gây dựng được cơ ngơi cho riêng mình. Duy nhất một giai đoạn ngắn, tôi qua giải hạng nhất Trung Quốc (hạng đấu ngay dưới Chinese Super League) khoác áo Shanshan vì đãi ngộ quá tốt. Nhưng kỳ thực, đó là quãng thời gian tồi tệ nhất. 

- Vì sao thế?

Nên gọi bóng đá Trung Quốc thời kỳ ấy là “Võ League”. Họ chơi bóng dài liên tục và khi nhảy lên tranh chấp, bộ phận nào trên cơ thể vung ra được là vung để triệt hạ đối phương. Người phương Đông tuy bất lợi về thể hình nhưng tính thiện chiến và máu hiếu thắng hơn người phương Tây rất nhiều. 

Đồ ăn ở Trung Quốc quá nhiều dầu mỡ, tôi nghĩ các nước châu Á khác qua đây cũng chưa chắc ăn được. Người dân nói tiếng Anh ít, kể cả có biết họ cũng không nói. Họ chỉ sử dụng quốc ngữ thôi. 

- Trải nghiệm ngắn ngủi ở Trung Quốc có tạo ra bất kỳ rào cản tâm lý nào cho những lần tiếp theo anh tới châu Á không? Vì đoạn cuối sự nghiệp gắn liền với Singapore của anh, hóa ra, đã trở thành thời kỳ đưa tên tuổi của anh đi vào ngôi đền của những huyền thoại bóng đá Đông Nam Á. 

Đúng là tôi đã nghĩ sau khi rời Trung Quốc, mình sẽ về Australia, đá đến 30-31 tuổi rồi giải nghệ thôi. Vợ tôi có công ty tài chính ở Melbourne, tiền đi đá bóng được tôi cũng dành dụm mua trang trại cho đơn vị du lịch vào khai thác thương mại. Tôi muốn dành thời gian cho gia đình. 

Nhưng khi tôi chuẩn bị treo giày, người đại diện gọi điện bảo rằng ở Singapore, một CLB muốn tìm tiền đạo da trắng cao to, sút khỏe. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric và chức vô địch AFF Suzuki Cup 2012 cùng Singapore (Ảnh: aseanfootball)

- Nhưng anh đã bao giờ chơi tiền đạo trước đấy đâu?

Thì tôi cũng không định nhận lời đâu, nhưng người đại diện đã… nhận lời hộ tôi. Lúc nghe tin, tôi phải hỏi anh ta là “Singapore có giải VĐQG không đấy?”. Nền bóng đá non trẻ ấy mới thành hình được vài năm, nhưng trả lương hậu hĩnh để chiêu mộ các cầu thủ gốc châu Âu sang đóng góp, nâng tầm chất lượng giải VĐQG. 

Là hậu vệ biên nên lực sút và cổ chân của tôi cũng gọi là “ngoan”, nên đại diện bảo “Cậu cứ nhận bừa đi, chỉ là thay đổi vị trí trên sân thôi, có bóng là sút ấy mà. Lương cao quá nên tôi không muốn cậu bỏ phí cơ hội tích lũy này. Không hợp ta lại về mà”. 

Nếu anh chơi không tốt, đó chẳng phải là “cú lừa” ngoạn mục sao?

3 tháng đầu tiên qua Singapore chơi cho Tanjong Pagar, tôi đã nghĩ như thế. Tôi chỉ ghi được 3 bàn thì phải, nhưng cuộc đời đã dạy tôi bài học quý giá: Sinh tồn. Tôi đã đi qua những giai đoạn khó khăn nhất mà một đời người có thể gặp phải, nên thử thách này rốt cuộc cũng chỉ là một… thử thách mà thôi. Mùa giải đầu tiên ở Singapore, tôi đã ghi 14 bàn. Không ai nghi ngờ về bản CV trong quá khứ của tôi quá, phải mãi tới khi tôi gần giải nghệ, mọi người mới biết là tôi xuất thân từ một hậu vệ. 

Xem lý lịch , tôi thấy ngay khi kết thùa mùa đầu tiên ở Singapore, anh liền quay về Australia. Phải chăng, anh lại tính giải nghệ? 

Đúng thế. Tôi kết thúc hợp đồng 1 năm, tiền cũng đã nhận đủ. Thu nhập ở Singapore rất tốt ngày đó, con số chính xác tôi không nhớ chính xác, nhưng đơn vị tính là triệu USD. 

Thế thì vào năm 2000, anh về Home United trong khoảng 4 tháng làm gì? 

Giống như lần đầu tôi tới Singapore thôi (cười). Home United thiếu tiền đạo trong nửa sau mùa giải, chỉ yêu cầu tôi đá vài tháng và trả lương đầy đủ cho 1 năm. Tôi nghĩ mình vẫn còn khỏe, hợp đồng thế kia là “ăn gian” được cả nửa mùa rồi, ráng cày cuốc thêm. Đâu ai chê tiền, nhất là việc nhẹ lương cao đâu. 

Và sau đó…

Là lịch sử. Ở Home United, tôi có danh hiệu đầu tiên trong sự nghiệp, Cúp quốc gia Singapore. Ngay sau đó, Geylang United đưa cho tôi hợp đồng kéo dài tới 3 năm và mức lương tương đương với một cầu thủ ở những giải hàng đầu châu Âu. 

Mọi chuyện diễn ra suôn sẻ hơn cả tôi kỳ vọng. Mùa đầu tiên với Geylang, tôi ghi tới 37 bàn. Tôi như đang “phê” vậy, cảm giác trong người rạo rực y như đứa trẻ bỏ socola vào miệng và rú lên trong sung sướng. 

Năm 2002, con gái đầu lòng chào đời ở Singapore. Hai năm sau thì gia đình đón thêm bé trai. Ít nhất thì tôi cũng phải ở đây thêm một vài năm để các cháu cứng cáp, rồi mới tính đường quay về. Nhưng khẳng định là sau khi hết hạn hợp đồng với Geylang, tôi chưa hề tính định cư ở Singapore. Chúng tôi có mua nhà, nhưng gọi là đầu tư bất động sản tránh trượt giá đồng tiền thôi. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric bế cô con gái Isabelle chụp ảnh với anh trai Milan năm 2003 (Ảnh: RS) 

Hết hợp đồng với Geylang là lúc anh 35 tuổi. Lại câu hỏi cũ, nhưng trên tinh thần hết sức nghiêm túc: Anh nghĩ thế nào về việc giải nghệ? 

Tôi muốn nhưng mình ý kiến của tôi là… không đủ. Một người bạn trong đội bóng phong trào Avenue FC tôi đang tham gia đã bảo “Người ta càng già càng có xu hướng nghỉ ngơi, đá bóng kiểu dưỡng sinh còn mày cứ phải khác người, càng già sự nghiệp càng thăng hoa”. 

Trước khi tôi về Australia nghỉ hè 2 ngày, Kim Poulsen – HLV người Đan Mạch đương thời của CLB Quân đội Singapore (tiền thân của Warriors FC bây giờ) đã gọi điện. Ông mới về nắm đội, và muốn chọn tôi làm hạt nhân phát triển đội bóng trong giai đoạn đầu. 

“Tôi biết cậu muốn nghỉ, nhưng hãy cố gắng chơi thêm 1 năm thôi. Cậu sẽ là đội trưởng, chơi 1 năm và nhận lương của 3 mùa. Giúp tôi nhé”, Poulsen đã nói thế. Năm đấy, tôi ghi 44 bàn. Với từng ấy bàn thắng, không ai không muốn giữ bạn lại, và bạn cũng không muốn dừng lại khi đang thăng hoa như thế. 

Phong độ cao, lại được tín nhiệm , phải chăng thời điểm đó, anh đã nghĩ về bóng đá quốc tế, được một lần tham gia các giải đấu cấp ĐTQG nên mới quyết gắn bó với đảo quốc sư tử? 

Bảo không thì là nói dối nhưng bảo có thì mới là một nửa sự thật. Tôi nghĩ là mình sẽ sống ở đây lâu dài, vì cái nơi tôi từng rất e dè khi lần đầu xuống sân bay, lại là nơi đưa sự nghiệp của tôi lên tầm cao mới. Các cháu nhà tôi thích hệ thống tàu điện ngầm của Sing và sự quy củ của đất nước này, nên tháng 09/2006, tôi nộp hồ sơ nhập tịch. Có thêm một hộ chiếu thì sau này nếu con tôi muốn ở Sing cũng dễ dàng hơn. 

Mất tới 3 lần, vào tháng 09/2007 tôi mới trở thành công dân Singapore. 

1 tháng sau, tôi được gọi tập trung ĐTQG Singapore. Đó là lúc tôi đang ăn mừng danh hiệu vô địch quốc gia cùng đồng đội, giám đốc điều hành vào phòng thay đồ và đưa tôi tờ giấy triệu tập của liên đoàn: “Duric, chúc mừng, anh là người hạnh phúc nhất đêm nay”.

Anh còn nhớ trận ra mắt khán giả Singapore với tư cách của công dân Singapore không? 

Nhớ cứ như chuyện mới xảy ra ngày hôm qua ấy (cười tít mắt). 37 tuổi, tôi đá trận đầu tiên cấp quốc tế và ghi cả hai bàn trong chiến thắng 2-0 của Singapore trước Tajikistan (VL World Cup 2010). Tôi vẫn nhớ còn 2 tình huống nữa bóng đi đập xà. Hôm đấy, tôi hưng phấn tới nỗi nhìn đâu cũng ra cơ hội, ghi bàn dễ như bỏ kẹo vào trong túi. Tôi vui mừng, chạy ra khán đài chia vui với CĐV như một “em bé” nhìn thấy bố mẹ đi làm về. 

“KHÔNG PHẢI CỨ CẮT TÓC RONALDO, ĐI GIÀY MESSI LÀ ĐÁ BÓNG HAY”

Khi anh và hàng loạt ngôi sao ngoại quốc đổ bộ xuống Singapore, ĐTQG ở đây là một thế lực trong khu vực. Thu nhập cầu thủ Singapore luôn ở mức cao nhất nhì Đông Nam Á. Nhưng 3 năm trở lại, giải VĐQG Singapore xuống cấp trầm trọng, không khán giả, không cầu thủ giỏi, tiền tài trợ bị cắt giảm. Thực trạng ấy dẫn tới thành tích thế hại của ĐTQG Singapore. Hình như cả năm rồi họ không thắng trận nào thì phải. Chuyện gì đã xảy ra vậy? 

Anh hỏi vậy thì tôi cũng phải nói: Từ 5-10 năm nữa, bóng đá Singapore chưa thể vực dậy được. Chúng tôi sẽ mất hàng thập kỷ để xây dựng một ĐTQG như trước. 

Đấy là cái giá phải trả cho những thành công ngắn hạn LĐBĐ Singapore đeo đuổi. Tôi, Bennette hay Mustafic, những cầu thủ nhập tịch khác cũng phải chịu trách nhiệm cho sự đi xuống của nền bóng đá. Khoảng 5-7 năm liền, bóng đá Singapore đã ưu ái và phụ thuộc quá nhiều vào những người ngoại quốc như tôi. Công tác đào tạo nhân lực nguồn, xây dựng lớp kế cận bị bỏ qua. Nên khi tôi và những đồng đội cũ già đi rồi giải nghệ, nhìn xuống dưới chỉ là những hố sâu hun hút. Tìm ra 10 gương mặt sở hữu phẩm chất để đá cho ĐTQG như mò kim đáy bể vậy.

Không nhà tài trợ nào mặn mà với tình hình bi đát thế. Sau cái thời chi quá nhiều tiền sẽ là cái thời chi rất nhiều tiền. Đấy là thực trạng chung của bóng đá Đông Nam Á (ngoại trừ Thái Lan), luôn luôn ở trạng thái cực đoan chứ không đạt điểm cân bằng. 

Giải VĐQG Singapore ba bốn năm nay toàn đội nước ngoài vô địch (CLB Albirex Niigata Singapore của Nhật Bản - PV), có mùa mới đá 7 vòng là đã biết đội nào lên ngôi. Chúng tôi chấp nhận thực tại ấy và đang làm lại từ đầu, xây nhà từng móng. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric và Ronaldinho trong một trận đấu giao hữu với Brazil năm 2008 (Ảnh: RS)

Ngoài sự thờ ơ trong quá khứ của các cấp quản lý với bóng đá trẻ, còn những lý do nào dẫn tới sự đi xuống của bóng đá Singapore không?

Phải đi thẳng vào hai khía cạnh chính.  

Thứ nhất, Singapore là xã hội của văn hóa học thuật và công nghệ. Con người ở đây thích xem thể thao, chứ không thích chơi thể thao. Họ sống cả ngày trên thế giới mạng và dành thời gian phần lớn ở các trung tâm thương mại có điều hòa mát lạnh. 

Thứ hai, là các bậc phụ huynh. Chính những người làm cha mẹ đang hại con mình. Thay vì khuyến khích chúng ra ngoài vận động, họ lại đưa máy tính bảng, điện thoại cho trẻ nhỏ lên mạng. Tôi hiểu là Singapore khắc nghiệt, để sinh tồn thì người ta không còn thời gian chăm chút để ý những cái tiểu tiết khác. Chính nhà tôi cũng thế. Con tôi suốt ngày cắm mặt vào chơi điện tử tay cầm, trò Fortnite gì gì đó. 

Nhưng cách dạy con như thế sẽ là chăm gà công nghiệp. Tôi chưa nói tới mặt trái của công nghệ làm kìm hãm tình yêu và ham muốn chơi thể thao của trẻ nhỏ, mà ngay cả những kỹ năng sống cơ bản, chúng đều không biết vì chìm đắm vào facebook. 

Tôi gọi đấy là hội chứng “rời xa thực tế”. Trẻ con Singapore giống như bong bóng vậy, thổi lên thế nào thì ra thế đó, bao giờ chọc tay vào là vỡ. Luật nghĩa vụ 2 năm bắt buộc ở Sing theo tôi là hợp lý, vào quân đội không phải để bắt bạn cầm súng ra chiến trường, mà để rèn cho con người nếp sống lành mạnh. 

Những bất cập anh vừa nhắc tới là căn bệnh riêng của bóng đá Singapore hay đấy chính là những khó khăn chung của bóng đá Đông Nam Á? 

Tôi nghĩ đấy là bức tranh toàn cảnh ở Đông Nam Á. Như Việt Nam các bạn cũng là đất nước nặng nề chuyện học hành thi cử. Tôi không có ý bảo học hành điểm số không quan trọng, nhưng cuộc sống còn có sức khỏe, còn có thời gian cho bản thân, gia đình bên cạnh chuyện đi học, đi làm. Sẽ không có đứa trẻ nào muốn ra ngoài đá bóng, chơi thể thao nếu trong một căn phòng chục mét vuông, chúng có cả thế giới: TV, máy game, laptop, internet, tủ lạnh. 

Thế giới nói rất nhiều về cuộc cách mạng công nghệ 4.0, nhưng chọn sống thế nào với cuộc cách mạng ấy đều là quyền của chúng ta. Nó chỉ cho chúng ta cách kiếm tiền, cách mua sắm nhưng nó đâu có bảo chúng ta phải trở thành một con người như thế nào.

Một trong những hạn chế các cầu thủ Đông Nam Á cần khắc phục sớm, là tính tự thỏa mãn và sự hời hợt khi lên đến đỉnh cao. Trong giai đoạn cuối sự nghiệp, tôi bước vào phòng thay đồ sau mỗi trận thua và giật mình khi thấy nhiều đồng đội chẳng mảy may suy nghĩ, vội tắm rồi đi ra Clarke (phố ăn chơi ở Singapore) để làm vài chai bia. Ý thức sẽ quyết định thành công. Ở những nền bóng đá lớn, sau mỗi trận thua, cầu thủ sẽ tự dằn vặt, thậm chí là tự họp với nhau rút kinh nghiệm chứ chưa cần nói là đợi HLV tổng kết vào sáng hôm sau. 

Cầu thủ giờ còn cả một bộ sưu tập giày đá bóng mới nhất, thay đổi kiểu tóc xoành xoạch. Nhưng không phải cứ cắt tóc Ronaldo, đi giày Messi là sẽ thành ngôi sao. Thành ngôi sao rồi thì còn phải học duy trì vị trí của một ngôi sao thực thụ. 

​Aleksandar Duric: “Đắm chìm vào cách mạng 4.0 là nguyên nhân bóng đá Đông Nam Á phát triển chậm”
Aleksandar Duric: Việt Nam đang sở hữu thế hệ vàng (Ảnh: Q cơ)

Nhưng trong bối cảnh còn nhiều điều cần khắc phục anh đang nói đến, Việt Nam chúng tôi mới giành ngôi á quân ở VCK U23 châu Á. Đấy chẳng phải là tín hiệu sáng sủa hay sao? 

Việt Nam đang sở hữu thế hệ vàng, nhưng để thành công ở Trung Quốc không chỉ là một đóm sáng nhen nhóm, tôi hy vọng bóng đá Việt Nam sẽ có một chiến lược đúng đắn, và các kế hoạch đồng bộ hóa phù hợp. Sự đồng bộ ở đây, là đồng bộ vị trí, lối chơi từ cấp CLB lên đội tuyển. 

Đa di năng là cần thiết, nhưng cần có sự chuyên biệt hóa vai trò của từng người, để cầu thủ tránh rơi vào tình trạng “đá ở đâu cũng được, nhưng không ở đâu thật sự xuất sắc”. Hãy nhìn một vài trường hợp trên bóng đá thế giới, Wayne Rooney lẽ ra đã đi xa hơn rất nhiều nếu như không vì phải hy sinh quá nhiều cho các đời tiền đạo của Manchester United. 

Thêm một cái nữa, cũng là “đặc tính văn hóa” ở Đông Nam Á: Các HLV ít trao gửi niềm tin ở cầu thủ trẻ. Không chỉ bóng đá, mà ở các ngành nghề khác cũng vậy. Khá may là HLV người Hàn Quốc (Park Hang-seo) luôn khuyến khích các cầu thủ trẻ. 

Muốn có một nền bóng đá phát triển đồng đều và bền vững, thì tính xuyên suốt và kế thừa qua từng thế hệ phải đảm bảo. Nghĩa là, phải có sân chơi cho cầu thủ trẻ. 

Đã giải nghệ gần 4 năm, anh có thể chia sẻ công việc hiện tại của mình chứ?
 
Năm ngoái, tôi được CLB Johor của Malaysia (Johor Darul Ta'zim, CLB Đông Nam Á duy nhất từng vô địch AFC Cup - PV) mời về làm giám đốc đào tạo trẻ. Nhưng ở Singapore, tôi đã có 10 học viện của riêng mình với hơn 2000 học viên nhí, được bảo trợ và liên kết với Bayern Munich, Man City. Ngoài ra, tôi cũng là một nhân viên nhà nước, phụ trách mảng phát triển bóng đá trẻ của Tổng cục Thể Thao, trực thuộc Bộ Thanh niên, Văn hóa và Cộng đồng Singapore. 

Sau những gì nhận được từ Singapore, tôi muốn góp sức cống hiến cho bóng đá quốc gia, và đi cùng bóng đá nơi đây đi qua giai đoạn khó khăn nhất. 

Bật mí với anh một điều: Tôi nằm trong ban tài trợ và vận động của Singapore đưa World Cup về Đông Nam Á. Trong thời gian ngắn tới, chúng tôi sẽ có thư mời hợp tác với Thái Lan, Việt Nam và Malaysia để 4 quốc gia cùng nhau tìm giải pháp đăng cai một kỳ World Cup. 

Chỉ có đưa World Cup về tận thực địa, để khán giả trực tiếp cảm nhận, mắt thấy tai nghe ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh thì nền bóng đá ở khối ASEAN mới có cú đại nhảy vọt. 

Aleksandar Duric 

12/08/1970

Nguyên quán: Bosnia

Quốc tịch: Hungary, Australia, Singapore

Khoác áo ĐTQG Singapore (2007-2012): 53 lần

Bàn thắng: 24 

Là đội trưởng người nhập cư duy nhất lịch sử ĐTQG Singapore 

8 lần vô địch S-League (2001, 2006-09, 2011-13)

Đơn Ca/Theo MASK Online