Rinus Michels - nhà phát kiến vĩ đại, cha đẻ của bóng đá đương đại

Thứ hai, 30/01/2017 16:45:00

Vntinnhanh.vn - Với những HLV thông thường, thành công được thể hiện qua một số thước đo như số danh hiệu, số trận thắng hoặc năm gắn bó với một CLB. Nhưng Rinus Michels vượt qua mọi ranh giới ấy, bởi những điều ông đã làm được cho sự vận động

Rinus Michels - nhà phát kiến vĩ đại, cha đẻ của bóng đá đương đại

(Ảnh: Footy Central)

Ở đời không có con đường cùng

Vào cái ngày đầu tiên Rinus Michels bước chân vào thế giới bóng đá, ông đã tạo ra điều phi thường. 9/6/1946, Michels thay thế Han Lambregt bị chấn thương, trong trận đấu Ajax đánh bại ADO 8-3. Ở trận ra mắt, Rinus ghi… 5 bàn.

Cho đến ngày phải nói lời giã nghiệp sớm với bóng đá, Rinus Michels chơi cả thảy 264 trận với 122 lần lập công. Michels chơi từ trận đầu tiên cho đến cuối cùng chỉ trong một màu áo: Ajax Amsterdam. Là một cầu thủ có thể hình tốt (cao 1m86), sự nghiệp cầu thủ của Michels nổi tiếng với sự siêng năng, như một nỗ lực để bù đắp sự hạn chế về kỹ năng chơi bóng. 

Mặc dù vậy, có hai điểm nhấn đáng chú ý trong 12 năm chơi bóng của Michels. Đầu tiên, là một tiền đạo trứ danh của Ajax, nhưng những lần lên tuyển của Michels là nỗi bi kịch. Cả 5 lần ông khoác áo ĐT Hà Lan, thì cả 5 đều là những thất bại nặng nề. Thứ hai, chấn thương lưng nghiêm trọng đã khiến Rinus Michels phải kết thúc sự nghiệp sớm hơn dự kiến, khi ông chỉ vừa 30 tuổi.

Sự nghiệp thi đấu của Rinus Michels đã phải chấm dứt khi ông mới 30 tuổi bởi chấn thương. (Ảnh: Pinterest)

Trong 12 năm chơi bóng với Ajax, Rinus Michels cũng kịp hưởng những thành quả xứng đáng. Đó là hai lần cùng Ajax bước lên ngôi cao nhất của bóng đá Hà Lan, đặc biệt là chức vô địch mùa 1956/57 - khi giải đấu lần đầu tiên mang tên Eredivisie.

Cuộc đời không có con đường cùng. Việc Rinus Michels phải kết thúc sớm sự nghiệp cầu thủ chỉ là bước đệm đưa ông lên hàng nhà cầm quân lỗi lạc bậc nhất lịch sử, một nhà cách mạng đại tài, người để lại khối di sản đồ sộ có giá trị đến hàng trăm năm. Bởi lẽ, chính ông là cha đẻ của cuộc cách mạng mang tên “Bóng đá tổng lực”, là nền tảng của một hệ thống bóng đá giàu tính cống hiến ngày nay. 

Nhà cách tân lỗi lạc

Rinus Michels đến với nghiệp cầm quân cũng sớm như khi ông bắt đầu là một cầu thủ, và đây chính là nơi đưa tên tuổi của ông trở thành một huyền thoại. Michels lập nghiệp tại một đội bóng nghiệp dư có tên Jos Watergraafsmeer, nằm ở ngoại ô Amsterdam vào năm 1960. Sau một hành trình đầy ắp thành công, Michels trở lại nơi từng là ngôi nhà của mình: Ajax. 

Khi Michels tiếp quản Ajax năm 1965, đội bóng thậm chí còn đang vật lộn với cuộc chiến trụ hạng. Trong mùa giải trọn vẹn đầu tiên, Rinus đòi hỏi ở đội bóng hai sự thay đổi mang tính chất căn bản: Một là ông thay đổi chế độ đào tạo, và hai là tất cả các cầu thủ thuộc biên chế đội bóng được ký hợp đồng chuyên nghiệp. Nhờ vậy, Ajax dưới thời Michels luôn đảm bảo tính ổn định và kỷ luật.

Và giờ là thời điểm Michels bắt đầu xây nên một đế chế với ánh hào quang huy hoàng. Đầu tiên, Rinus cố gắng nâng cao nền tảng thể lực của các cầu thủ thông qua các buổi tập, đồng thời biến họ thành một thể thống nhất dựa trên yếu tố kỷ luật và ý thức trách nhiệm. Tiếp theo, Michels xây dựng lại toàn bộ hệ thống đào tạo trên nguyên tắc cụ thể, để từ đó cải tiến những đặc trưng về chuyên môn và khả năng kiểm soát trái bóng.

Các buổi tập luyện của Michels thường rất nặng về thể lực và là điều mới mẻ lúc bấy giờ. (Ảnh: These Football Times)

Nếu người đời sau này gọi Rinus Michels là một nhà cách mạng chiến thuật, thì sự thực tại thời điểm đó, ông không có một hệ thống chiến thuật cụ thể trực tiếp sử dụng trong các trận đấu. Cuộc cách mạng do ông khởi xướng không chỉ là một công thức chiến thắng kỳ diệu, mà là sự tác động mang tính căn nguyên, gốc rễ của vấn đề. 

Nền tảng thể lực vượt trội của các cầu thủ Ajax cho phép Michels đưa công cuộc cách tân sang một chương mới. Đầu tiên là vấn đề phòng thủ. Ngày nay, gây áp lực lên đối thủ ngay khi đối phương có bóng hòng chiếm đoạt lại quyền kiểm soát bóng là một trong những nguyên tắc cơ bản. Nhưng ở thời điểm những năm 60 của thế kỷ trước, thì đó thực sự là một bước đi táo bạo.

Khi đã giành lại quả bóng trong chân, toàn đội tái tạo cấu trúc để hình thành nên một hệ thống tấn công đa dạng, phát triển theo mô hình tam giác hòng đưa bóng vào khu vực 1/3 sân đối phương - khu vực mang đến các bàn thắng. Khi hệ thống đã trở nên nhuần nhuyễn, Michels tinh chỉnh để mang đến sự đồng bộ trong từng chuyển động, linh hoạt, cơ động giữa phòng thủ và tấn công và ở đây vai trò của nền tảng thể lực đóng góp tiếng nói quyết định đến sự thành bại.

Những buổi tập thể lực của Ajax thường bắt đầu rất sớm vào buổi sáng, và vẫn tiếp tục diễn ra ngay cả khi trời đã tối. Không ai tin rằng những buổi tập thể lực này mở ra một giai đoạn hoàng kim cho Ajax, là khởi nguyên của cái gọi là trường phái bóng đá tổng lực.

Hoàn hảo còn có thể hoàn hảo hơn

4 chức vô địch và 2 lần về nhì trong 6 mùa giải tại Eredivisie mà Michels dẫn dắt là bằng chứng không thể thuyết phục hơn về thành công của Ajax trong giai đoạn này. Đội bóng được đóng đinh vào sơ đồ 4-2-4 và các đối thủ trở nên choáng ngợp trước sức ép nghẹt thở mà các học trò của Michels tạo ra. Ajax còn 2 lần nữa vô địch Cúp Quốc gia Hà Lan, cùng chức vô địch châu Âu năm 1971 - mùa giải cuối cùng của Michels tại đây.

Không thể không nhắc đến vai trò của Johan Cruyff trong cuộc đại cách mạng này. “Thánh Johan” có mặt ở mọi điểm nóng, là mối liên kết giữa hàng tiền vệ với bộ tứ tấn công phía trên, gồm những người còn lại là Piet Keizer, Sjaak Swart và Henk Groot, tạo ra mối đe dọa thường trực trong 1/3 sân cuối cùng của đối phương, bẻ gãy những ý niệm về một cuộc phản kháng ngay khi đối thủ còn đang manh nha. 

Nhờ khối áp lực từ tuyến đầu, các hậu vệ cánh như huyền thoại Ruud Krol đóng vai trò như máy bay ném bom trong các cuộc tấn công. Trong khi đó, một tiền vệ có thể lùi về trám chỗ ở hàng thủ, bổ khuyết sự thiếu hụt nhân sự ở hậu tuyến cũng như bịt kín mọi khoảng trống dẫn đến khung thành đội nhà. Những bài học kỹ chiến thuật giúp cho toàn đội sự linh hoạt, để từ đó mỗi cầu thủ có khả năng chơi ở nhiều vị trí khác nhau. 

Sau một thời gian ngắn, triết lý của ông nhanh chóng được thừa nhận với những danh hiệu liên tiếp đến. (Ảnh: Pinterest)

Chiến thắng nổi tiếng 5-1 trước Liverpool của huyền thoại Bill Shankly ở vòng hai Cúp châu Âu 1966 giống như sự quy hàng của cả lục địa già trước con quái vật Ajax Amsterdam mà Rinus Michels tạo ra và nuôi dưỡng. Ajax trở thành đội bóng Hà Lan đầu tiên đi đến trận chung kết Cúp châu Âu 1969. Chỉ có điều, Ajax lại bất ngờ thua thảm AC Milan. Thêm một trận hòa Feyenoord năm 1970, Michels nhận thấy đội quân viễn chinh của mình vẫn cần phải điều chỉnh. 

Thay vì 4-2-4, Rinus Michels buộc Ajax chơi trong sơ đồ 4-3-3, bằng cách triển khai một “libero” ở hàng tiền vệ - người vừa có vai trò dọn dẹp, đánh chặn từ xa cho hàng phòng ngự, vừa là người đầu tiên phát động một đợt tấn công. Ông cũng giới thiệu các khái niệm về bẫy việt vị để từ đó hình thành nên một đặc sản của Ajax. 

Với hình thái này, bóng đá tổng lực của Rinus Michels cho thấy sự hiệu quả mang tính tất yếu. Vinh quang châu Âu đến trong mùa giải 1970/71. Ajax đi đến trận đấu cuối cùng mà gần như không vấp phải bất cứ sự phản kháng nào. Panathinaikos trở thành nạn nhân sau cuối, với một trận chung kết không thể đảo lộn kết quả 2-0 cho đội bóng xứ sở hoa Tulip. Vẫn với bộ khung mà Michels dày công xây dựng, Ajax vô địch châu Âu vào 2 năm tiếp theo, ngay cả khi lúc này ông đã rời Ajax trong một cuộc xê dịch mang tính lịch sử đến Barcelona.

Hai mặt sáng tối của thiên tài

Không phải Johan Cruyff, người đặt nền móng cho hệ thống chiến thuật mang tính triết lý, tư tưởng của Barcelona hôm nay chính là Rinus Michels. Thánh Johan “chỉ” phát triển hệ thống trên nền tảng sẵn có, và biến tấu, cách tân nó trở thành thứ bóng đá vị nghệ thuật và giành những thành công vang dội. Michels đến Catalan và chấm dứt chuỗi 14 năm không vô địch La Liga cho xứ sở này.

Nhưng trước đó, ông đã thực hiện một cuộc cách mạng mang tính hệ tư tưởng cho Barca. 2 năm đầu, mặc dù Michels xây dựng Barca theo mô hình Ajax, đội bóng vẫn chỉ xếp thứ ba và thứ hai. Rinus nhận ra Barcelona không có sự tinh tế của Ajax và quyết định đem về Johan Cruyff - người đóng vai trò hạt nhân. Cruyff nổ súng 16 lần trong mùa giải đầu tiên, và Barca giành ngôi vô địch với 8 điểm nhiều hơn.

Cũng vẫn là hệ thống bóng đá mang tư tưởng tổng lực, Michels cũng có những thành công lớn lao với ĐT Hà Lan. Trước ngày ông đến, bóng đá Hà Lan chìm trong cõi hỗn mang, những ngýời chýa bao giờ vượt quá vòng 1 World Cup sau 9 kỳ, cũng chưa bao giờ vượt qua vòng loại EURO. 

Rinus Michels giành rất nhiều tâm huyết cho ĐTQG Hà Lan nhưng ông chỉ giúp "Cơn lốc cam" giành chức vô địch EURO và vẫn lỗi hẹn với Cúp Vàng Thế giới. (Ảnh: Express)

Mùa Hè 1974 tại Tây Đức, đội bóng áo da cam với trường phái bóng đá tổng lực, mang đến sự cuốn hút và niềm mê say đặc biệt, để rồi người đời phải đặt biệt danh cho họ là đội quân áo cam. Ngay cả khi Tây Đức - gã khổng lồ của thế giới bóng đá thời điểm đó, giành chức vô địch cuối cùng thì những bản “Rock-and-Roll” đến từ Hà Lan đã choán lấy toàn bộ trái tim và khối óc NHM.

Gần 10 năm cuối sự nghiệp, Rinus Michels hoàn toàn dành tâm huyết, trí lực để cống hiến cho ĐTQG. Chức vô địch EURO 1988 cho đến nay vẫn là mốc son chói lọi nhất của Orange, với thế hệ bóng đá tổng lực tiếp theo của những Van Basten, Gullit, Rijkaard… Tiếc rằng, cho đến ngày thoát hoàn toàn khỏi bóng đá, ông vẫn chưa hoàn thành tâm nguyện giúp Hà Lan vô địch một kỳ World Cup.

Vào cái ngày ông rời khỏi dương gian 3/3/2005 (năm Ất Dậu) để về với vòng tay của Chúa, Rinus Michels để lại một hệ thống di sản đồ sộ. Và khối di sản khổng lồ đó còn phát triển rộng rãi, tác động một cách sâu rộng đến quá trình phát triển của thế giới bóng đá hôm nay. Và đó là lý do Rinus Michels được gọi là “cha đẻ của bóng đá hiện đại”.

<video1>

Ajax tri ân Rinus Michels sau chức vô địch Hà Lan năm 2010.

Theo Cẩm Chi (Bóng đá & cuộc sống)

VN Pháp TBN Ý Đức NHA
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Hà Nội FC 26 42 64
2 Thanh Hóa 26 14 46
3 Sanna Khánh Hòa BVN 26 6 43
4 Sông Lam Nghệ An 26 6 42
5 Quảng Ninh 26 1 35
6 Hải Phòng 26 0 34
7 Bình Dương 26 3 33
8 Sài Gòn FC 26 -4 31
9 Đà Nẵng 26 -11 31
10 Hoàng Anh Gia Lai 26 -12 31
11 Quảng Nam 26 -8 31
12 TP Hồ Chí Minh 26 -8 27
13 Nam Định 26 -12 24
14 Cần Thơ 26 -17 21
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 PSG 9 26 27
2 Lille 9 10 19
3 Marseille 9 5 16
4 Montpellier 9 5 16
5 Saint Etienne 9 -1 15
6 Lyon 9 2 14
7 Bordeaux 9 2 14
8 Toulouse 9 -2 13
9 Strasbourg 9 3 12
10 Angers SCO 9 -1 11
11 Stade Rennais 9 -2 11
12 Nice 9 -6 11
13 Amiens 9 -2 10
14 Nimes 9 -3 10
15 Caen 9 -3 10
16 Dijon 9 -4 10
17 Stade Reims 9 -5 10
18 AS Monaco 9 -4 6
19 Nantes 9 -8 6
20 Guingamp 9 -12 5
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Sevilla 8 10 16
2 Barcelona 8 10 15
3 Atletico Madrid 8 5 15
4 Real Madrid 8 5 14
5 Espanyol 8 4 14
6 Alaves 8 3 14
7 Valladolid 8 1 12
8 Real Betis 8 -1 12
9 Real Sociedad 8 1 11
10 Celta Vigo 8 1 10
11 Levante 8 -2 10
12 Eibar 8 -3 10
13 Getafe 8 -1 9
14 Valencia 8 -1 9
15 Girona 8 -3 9
16 Villarreal 8 -1 8
17 Athletic Bilbao 7 -4 7
18 Leganes 8 -5 7
19 Rayo Vallecano 7 -8 5
20 SD Huesca 8 -11 5
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Juventus 8 13 24
2 Napoli 8 5 18
3 Inter Milan 8 6 16
4 Lazio 8 2 15
5 Sampdoria 8 8 14
6 AS Roma 8 6 14
7 Fiorentina 8 8 13
8 Sassuolo 8 1 13
9 Parma 8 1 13
10 AC Milan 7 5 12
11 Torino 8 0 12
12 Genoa 7 -2 12
13 Cagliari 8 -3 9
14 Spal 8 -4 9
15 Udinese 8 -2 8
16 Bologna 8 -6 7
17 Atalanta 8 -2 6
18 Empoli 8 -5 5
19 Frosinone 8 -18 1
20 Chievo 8 -13 -1 (-3)
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Borussia Dortmund 7 15 17
2 RB Leipzig 7 7 14
3 Monchengladbach 7 6 14
4 Werder Bremen 7 5 14
5 Hertha Berlin 7 5 14
6 Bayern Munich 7 4 13
7 Eintr. Frankfurt 7 1 10
8 Mainz 05 7 0 9
9 Wolfsburg 7 -1 9
10 Augsburg 7 1 8
11 Freiburg 7 -4 8
12 Nurnberg 7 -9 8
13 Hoffenheim 7 -1 7
14 Bayer Leverkusen 7 -6 7
15 Schalke 04 7 -4 6
16 Hannover 96 7 -6 5
17 Fortuna Dusseldorf 7 -6 5
18 VfB Stuttgart 7 -7 5
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Manchester City 8 18 20
2 Chelsea 8 13 20
3 Liverpool 8 12 20
4 Arsenal 8 9 18
5 Tottenham Hotspur 8 8 18
6 Bournemouth 8 4 16
7 Wolves 8 3 15
8 Manchester United 8 -1 13
9 Watford 8 -1 13
10 Leicester City 8 2 12
11 Everton 8 1 12
12 Burnley 8 -2 8
13 Brighton & Hove Albion 8 -4 8
14 Crystal Palace 8 -4 7
15 West Ham 8 -5 7
16 Southampton 8 -8 5
17 Fulham 8 -12 5
18 Huddersfield Town 8 -13 3
19 Newcastle United 8 -7 2
20 Cardiff City 8 -13 2
A B C D E F G H
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Borussia Dortmund 2 4 6
2 Atletico Madrid 2 3 6
3 Club Brugge 2 -3 0
4 AS Monaco 2 -4 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Barcelona 2 6 6
2 Inter Milan 2 2 6
3 Tottenham Hotspur 2 -3 0
4 PSV Eindhoven 2 -5 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Napoli 2 1 4
2 PSG 2 4 3
3 Liverpool 2 0 3
4 Crvena Zvezda 2 -5 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Porto 2 1 4
2 Schalke 04 2 1 4
3 Galatasaray 2 2 3
4 Lokomotiv Moscow 2 -4 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Ajax Amsterdam 2 3 4
2 Bayern Munich 2 2 4
3 Benfica 2 -1 3
4 AEK Athens 2 -4 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Lyon 2 1 4
2 Manchester City 2 0 3
3 Shakhtar Donetsk 2 0 2
4 Hoffenheim 2 -1 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 CSKA Moscow 2 1 4
2 AS Roma 2 2 3
3 Real Madrid 2 2 3
4 Viktoria Plzen 2 -5 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Juventus 2 5 6
2 Manchester United 2 3 4
3 Valencia 2 -2 1
4 Young Boys 2 -6 0
A B C D E F G H I J K L
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Bayer Leverkusen 2 3 6
2 Zurich 2 2 6
3 Ludogorets Razgrad 2 -2 0
4 AEK Larnaca 2 -3 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Red Bull Salzburg 2 3 6
2 RB Leipzig 2 1 3
3 Celtic 2 -1 3
4 Rosenborg 2 -3 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Kobenhavn 2 1 4
2 Zenit St Petersburg 2 1 4
3 Slavia Praha 2 0 3
4 Bordeaux 2 -2 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Dinamo Zagreb 2 5 6
2 Fenerbahce 2 -1 3
3 Spartak Trnava 2 -1 3
4 Anderlecht 2 -3 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Arsenal 2 5 6
2 Sporting Lisbon 2 3 6
3 Vorskla Poltava 2 -3 0
4 Qarabag 2 -5 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 AC Milan 2 3 6
2 Real Betis 2 3 4
3 Olympiakos Piraeus 2 -2 1
4 F91 Dudelange 2 -4 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Glasgow Rangers 2 2 4
2 Rapid Wien 2 0 3
3 Villarreal 2 0 2
4 Spartak Moscow 2 -2 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Eintr. Frankfurt 2 4 6
2 Lazio 2 -2 3
3 Apollon Limassol FC 2 -1 1
4 Marseille 2 -1 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Sarpsborg 08 FF 2 0 3
2 Besiktas 2 0 3
3 Genk 2 0 3
4 Malmo 2 0 3
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Krasnodar 2 2 6
2 Sevilla 2 3 3
3 Standard Liege 2 -3 3
4 Akhisar Bld.Geng 2 -2 0
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Astana 2 2 4
2 Stade Rennais 2 -1 3
3 Dynamo Kyiv 2 0 2
4 Baumit Jablonec 2 -1 1
XH Đội bóng (CLB) Trận HS Điểm
1 Chelsea 2 2 6
2 PAOK Saloniki 2 2 3
3 BATE Borisov 2 -1 3
4 Fehervar Videoton 2 -3 0