Man City chưa thấm 4 quy tắc vàng của Pep Guardiola

THỨ BẢY, 10/12/2016 08:00:00

Vnbongda.vn - Khởi đầu của Josep Guardiola ở Man City khó khăn hơn nhiều so với khởi đầu với Bayern Munich và Barcelona. Dù The Citizens đã có một số thời điểm chơi khá nhuyễn nhưng họ vẫn còn ở rất xa so với những phiên bản mà Pep từng tạo ra.

Man City chưa thấm 4 quy tắc vàng của Pep Guardiola

Guardiola chưa thể khiến Manchester City thể hiện sức mạnh như Barcelona hay Bayern Munich. Ảnh: Daily Mail.

Đặc biệt là ở Barca, Pep từng sáng tạo/vận dụng 4 quy tắc vàng làm kim chỉ Nam cho cả quá trình huấn luyện. Có lẽ do chưa có đủ thời gian cũng như con người phù hợp nên Pep vẫn chưa thể truyền tải bộ quy tắc ấy vào Man City.

Một cách hết sức khiêm tốn, Pep Guardiola nói rằng bản thân mình không sáng tạo ra một chiến thuật bóng đá mới mẻ nào mà chỉ đi sưu tầm, tổng hợp, cải tiến từ những người đi trước. Nhưng nhìn từ thành quả Pep đạt được, chúng ta thấy đó là một quá trình sưu tầm, tổng hợp tỉ mỉ, chọn lọc và vô cùng sáng tạo.

Người ta nói rằng Pep Guardiola là một sử gia của bóng đá. Ông từng dùng sơ đồ chiến thuật từ những năm 1950 để đấu với Manchester United khi còn dẫn dắt Bayern Munich. Và cách sắp xếp vị trí cầu thủ trên sân của Pep được xem là học hỏi từ môn bóng bầu dục của Mỹ, rất hợp lý và khoa học.

Pep có một người thầy vĩ đại nhất là Johan Cruyff. “Cruyff xây đền thờ, tôi chỉ tu bổ nó”, Pep từng nói. Nhưng nếu Johan Cruyff không chú trọng phòng ngự, chẳng bận tâm đến 3 bàn thua nếu đội nhà ghi 5 bàn thì người học trò ưu tú Guardiola lại có cái nhìn khác hẳn. Pep vẫn khao khát ghi 5 bàn thắng nhưng lại chẳng muốn dù chỉ một bàn thua.

Ảnh: Sky Sports.

Nâng cấp hệ thống phòng ngự chính là cải tiến lớn nhất trong chiến thuật của Pep so với Cruyff mà quãng thời gian chơi bóng ở Ý trong màu áo Brescia và AS Roma đã hỗ trợ ông rất nhiều.

Với một con người xem cầm bóng là lẽ sống như Pep thì mỗi lần mất bóng luôn là thảm họa tiềm ẩn. Nhưng Pep đã giải quyết vấn đề đó bằng một bộ quy tắc riêng của mình.

Chúng ta đã chứng kiến vô số khoảnh khắc kỳ ảo mà các đội bóng của Pep tạo ra khi họ cầm bóng nhưng Rene Meulensteen, cựu trợ lý của Sir Alex Ferguson lại thích xem cách ứng xử của học trò Pep khi mất bóng.

Sau đây là 4 quy tắc vàng của Pep.

Quy tắc 1: Giành lại bóng ngay sau khi mất

Pep cho rằng ngay sau khi mất bóng là thời điểm hoàn hảo nhất để cướp lại. Lý do: sau khi một cầu thủ lấy được bóng bằng một cú xoạc hoặc một cú chặn, anh ta sẽ bị mất thăng bằng hoặc mỏi mệt vì gắng sức. Hơn nữa, anh ta sẽ phải nhìn vào bóng mà đánh mất tầm nhìn bao quát trận đấu. Bởi thế, cầu thủ lấy được bóng thường sẽ mất 2-3 giây để xác định vị trí của đồng đội để chuyền hoặc tìm ra khoảng trống của đối phương để khai thác.

Sự mất thăng bằng/mỏi mệt/mất tập trung tức thời ấy chính là thời cơ để giành lại bóng. Cầu thủ vừa để mất bóng sẽ phải lao vào tranh cướp ngay (bởi vậy, Pep xem tiền đạo là cầu thủ phòng ngự đầu tiên và hậu vệ là cầu thủ tấn công đầu tiên). Nhưng cầu thủ ấy không làm việc một mình (nhìn chung với triết lý “tổng lực” của Pep thì không ai làm việc một mình cả). Người đứng gần nhất sẽ cùng tham gia để giành lại bóng. Ở thế 2-đánh-1, cơ hội lấy bóng sẽ cao hơn.

Lý thuyết đơn giản là thế nhưng cách vận hành không bao giờ dễ dàng. Nó đòi hỏi các cầu thủ của Pep phải có nền tảng kỹ thuật hơn người, khả năng xoay chuyển nhanh và giỏi giữ thăng bằng. Về mặt này, những cầu thủ thấp lùn của Pep có ưu thế lớn. Điển hình là Messi, anh hiếm khi mất bóng không phải bởi đối thủ không chạm được vào bóng trong chân anh mà bởi anh quá giỏi giữ thăng bằng. Kể cả một hậu vệ có xoạc chính xác thì anh ta sẽ cần 1-2 giây để đứng dậy đuổi theo. Thời gian đó, Messi đã lấy được bóng để tiếp tục dốc.

Ở trận derby, có thể thấy rằng Man City đã mất bóng khá nhiều trước MU nhưng tỷ lệ giành bóng lại ngay là khá thấp.

Quy tắc 2: Quy tắc 5 giây

Nếu trong 5 giây không cướp lại được bóng, Pep yêu cầu các cầu thủ kéo về để tạo thành bức tường phòng ngự 10 người mà khoảng cách giữa hậu vệ cuối cùng và tiền đạo cao nhất không quá 30 mét (ở Barca là giữa Mascherano và Messi). Các đối thủ của Pep khi kiếm được bóng luôn đối diện với lời thách thức: Nào, bây giờ thì làm gì đi! Thường thì họ sẽ bị cướp lại bóng ngay.

<video1>

Cách Barcelona thời Guardiola giành lại bóng. Nguồn: YouTube

Đó là lý do tại sao Pep không thích những số 9 thuần túy kiểu như Eto’o hay Ibrahimovic. Họ ít tham gia phòng ngự. “Số 9 ảo” như Messi sẽ đảm bảo đội hình không bị kéo giãn và thu hồi bóng dễ dàng hơn.

Huyền thoại Johan Cruyff từng nói: “Bạn có biết tại sao Barca giành lại bóng rất nhanh không? Bởi về chúng tôi không chạy về quá 10 mét và không chuyền dài quá 10 mét”.

Sau khi thiết lập bức tường phòng ngự 10 người, Barca sẽ kiên nhẫn chờ thời cơ để tung ra pha tranh cướp quyết định. Pha tranh cướp này hoàn toàn không ngẫu nhiên hay theo bản năng mà phải chuẩn xác thời điểm: khi đối phương mất kiểm soát. Chẳng hạn khi một cầu thủ khống chế không tốt khiến bóng bật ra xa, anh ta sẽ bối rối, tập trung nhìn bóng và mất cái nhìn tổng thể. Đó là thời điểm lý tưởng để ra đòn.

Quy tắc 3: Quy tắc 3-1

Pep học được quy tắc này từ thời gian chơi ở Italy và áp dụng khi đối phương dẫn được bóng đến gần vòng cấm. Một cầu thủ phòng ngự của Pep sẽ áp sát để sẵn sàng xoạc, 3 cầu thủ khác sẽ đứng thành vòng tròn có bán kính 2-3 mét để hỗ trợ phía sau. Nếu cú xoạc khiến bóng bật ra, một trong 3 cầu thủ sẽ khống chế được. Nếu đối thủ ngoặt bóng thoát được cú xoạc, anh ta sẽ tiếp tục đối mặt với 3 người.

Ngay cả một cầu thủ được đào tạo ở lò La Masia như Fabregas cũng chưa chắc đáp ứng được đòi hỏi của Guardiola.

Ảnh: Sky Sports.

Pep rất hiếm khi thất bại khi áp dụng quy tắc này và đội của ông sẽ có bóng để tổ chức phản công. Nhưng trước đó sẽ có một quãng ngắn chuyển giao và là mấu chốt cho hiệu quả của pha phản công.

Ở Man United của Alex Ferguson, người lấy được bóng sẽ là người phát động phản công (nổi tiếng nhất là pha phản công thần tốc ghi bàn vào lưới Arsenal ở bán kết Champions League 2009, Ronaldo phát động và chính là người kết thúc). Nhưng với Barca, Bayern hay Man City của Pep, cầu thủ lấy được bóng sẽ quan sát nhanh để tìm đồng đội gần nhất và đưa bóng cho anh ta. Người đồng đội ấy mới là người phát động.

Lý do cũng như quy tắc 1: cầu thủ lấy được bóng sẽ mất thăng bằng/mỏi mệt/mất tập trung tức thời và thiếu cái nhìn bao quát. Hãy nhường vai trò tổ chức pha bóng cho người khác. Pep yêu cầu cầu thủ tuân thủ triệt để quy tắc này và chỉ có ngoại lệ là khi cướp được bóng ở sát khung thành đối phương. Khi ấy người lấy bóng sẽ nhanh chân tung đường chuyền quyết định.

Quy tắc 4: Quy tắc 1 giây

Guardiola áp dụng quy tắc này để đánh giá một cầu thủ trước khi mua về. Nó được phát biểu như sau: trong một giây, anh phải nắm bắt được vị trí/chuyển động của đồng đội. Nếu anh cần hơn một giây để nắm bắt hoặc nếu anh xử lý tùy hứng bằng cách lừa bóng, rê dắt..., pha tấn công sẽ nhanh chóng bị bẻ gãy.

Rất ít cầu thủ ở Barca đáp ứng được quy tắc này nếu không theo học ở La Masia, kể cả là các ngôi sao lớn như David Villa hay Ibrahimovic. Đó là lý do Barca của Pep tin dùng các cầu thủ “cây nhà lá vườn” như Busquets, Pedro, Pique... hơn các ngôi sao bên ngoài.

Thậm chí một “gà nòi” như Cesc Fabregas khi mới trở về cũng cảm thấy lúng túng với cách chơi của Barca. Anh từng nói: “Ở đây chơi bóng khác hẳn nơi khác. Mỗi cầu thủ có một vị trí riêng mà bạn phải nắm được. Tôi phải hồi tưởng lại thời học việc để nắm bắt quy tắc căn bản ấy”.

Giữ bóng là lẽ sống

Kiểm soát bóng đã là lẽ sống của Barcelona từ thời đại Cruyff. Cruyff và Pep cho rằng giữ bóng là cách phòng ngự tốt nhất bởi 2 tầng ý nghĩa. Thứ nhất, "nếu ta giữ bóng thì họ không thể ghi bàn" - Cruyff nói thế. Thứ hai, nếu ta giữ bóng thì họ sẽ phải đuổi theo ta. Dĩ nhiên họ có thể cướp được bóng nhưng trong trạng thái mệt mỏi/mất thăng bằng… và ta sẽ cướp lại hoặc tổ chức bẻ gãy pha phản công của họ. Tầng ý nghĩa thứ hai là sáng tạo của Pep.

Với tư duy giữ bóng bằng mọi giá, các trung vệ của Pep có thể chuyền bóng cho nhau hoặc cho thủ môn trong vòng 16m50 thay vì phá bóng đi xa như nhiều người hay làm. Và thủ môn cũng phải biết chuyền bóng, phối hợp như một hậu vệ thông thường. Joe Hart không làm được điều đó nên thất sủng.

Dĩ nhiên chơi dao thì hay đứt tay. Jose Mourinho trước kia chỉ đạo tiền đạo Real Madrid dâng cao, áp sát thủ môn Valdes ngay những phút đầu để cắt các pha phối hợp của anh ta với hậu vệ. Hệ quả là Benzema đã ghi bàn ngay giây thứ 23 trận "El Clasico" tháng 12/2011 (Mourinho cũng dùng lại bài này ở trận derby vừa qua và khiến thủ môn Bravo nhiều phen lúng túng).

Nguyễn Đỉnh (dịch và tổng hợp)

  • Từ khóa