Ibrahimovic và câu chuyện về bộ luật Jante thay đổi bộ mặt vùng đất man rợ

THỨ NĂM, 17/03/2016 08:30:00

Vnbongda.vn - “Tôi sẽ ở lại nếu Paris tạc tượng tôi thay tháp Eiffel”, Ibrahimovic đã nói như thế sau chiến tích vô địch lần thứ 4 liên tiếp cùng PSG. Lại thêm một lý do để người đời bình phẩm tính ngạo mạn, ngỗ ngược của Ibra, đặc biệt là vùng Scandinavi, nơi dân chúng miêu tả Ibra bằng tính từ “non-Swedish”, tạm dịch là “không phải người Thụy Điển”.

Ibrahimovic và câu chuyện về bộ luật Jante thay đổi bộ mặt vùng đất man rợ

Ibrahimovic luôn thể hiện cá tính ngạo mạn, trái ngược với tính cách của người Bắc Âu. (Ảnh: Sky Sports)

Ibrahimovic luôn thể hiện cá tính ngạo mạn, trái ngược với tính cách của người Bắc Âu. (Ảnh: Sky Sports)

Dân Bắc Âu xưa nay được nhớ tới nhờ phẩm chất khiêm nhường dù sở hữu chỉ số GDP cao hàng đầu thế giới. Đời sống tinh thân ở đây bị chi phối bởi “luật Jante”, đạo luật 10 điều nhắc nhở con người ta về sự tự chủ bản thân, loại bỏ thái độ khoe khoang, ham hố hư danh. 

Trước khi luật Jante lần đầu xuất hiện trong cuốn Dấu chân người tỵ nạn năm 1933, Scandinavi là vùng đất man rợ. Nơi đây được trị vì bởi tính nhỏ mọn, thói ích kỷ, những tin đồn thất thiệt và các màn đâm sau lưng chiến sỹ. Aksel Sandemose, tác giả của cuốn sách ấy đã vẽ lại bức tranh toàn cảnh về ngôi làng Nykobing, đảo Mors, nơi ông sinh ra và lớn lên (đổi tên thành Jante trong truyện). 

Xuyên suốt tác phẩm, từng con người tại miền quê nhỏ bé được phác họa chân thực dưới những bí danh khác nhau. Ai cũng dè chừng, luôn trong tâm trạng thấp thỏm, sơ hàng xóm chơi xỏ. Khi xuất bản cuốn sách, Sandemose đang đau khổ tột cùng vì bị con trai buộc tuổi ấu dâm và loạn luân. 

Ông muốn mượn câu chữ để nói lên nỗi lòng và hy vọng sự tha thứ của cộng đồng rằng, chính cái xã hội thối nát đã đẩy ông vào con đường tội lỗi. Nhân đó, Sandemose nói lên ước mơ được là chính mình. Chỉ xã hội dân chủ, nơi tất cả sống ngay thẳng, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau mới đáp ứng nguyện vọng ấy của Sandemose.

Ibrahimovic đã giành 4 danh hiệu vô địch Ligue 1 liên tiếp cùng PSG. (Ảnh: NY Daily News)

Ibrahimovic đã giành 4 danh hiệu vô địch Ligue 1 liên tiếp cùng PSG. (Ảnh: NY Daily News)

Luật Jante tác động mạnh vào tâm lý đám đông. Rất nhiều người có cùng suy nghĩ như Sandemose, nhưng chưa ai dám lên tiếng. Chỉ tới khi cuốn tiểu thuyết viễn tưởng ra đời, người Scandinavi mới chấp nhận thôi sống “lỗi” và thay đổi. 

Nếu có dịp ghé thăm Scandinavi, bạn dễ dàng cảm nhận hơi thở Jante trong sự sống nơi đây. Người ta thường nói rằng luật Jante nghĩ nhiều đến sự bình đẳng và tính cộng đồng hơn là từng cá thể. Nó thích hợp với xã hội dân chủ, và không ủng hộ sự cạnh tranh. 

Ibrahimovic, một sản phẩm của văn hóa Jantelagen, lại không mang chút dòng máu Jantelagen nào. Hễ khi nào Ibra mở miệng là người nghe há hốc miệng, nuốt trọn từng câu từng chữ, ghi vào bộ nhớ và đem câu chuyện ấy ra bàn tán cả tháng trời. 

Ibra tự xưng anh không cần Ballon d’Or vì danh hiệu ấy chỉ dành cho dân hạ giới. Hay hôm qua, Ibra nửa đùa nửa thật chuyện xây tượng thay tháp Eiffel khi nói về tương lai của mình tại PSG. 

Ibra nói cuối mùa này anh sẽ rời PSG, nhưng có thể sẽ cân nhắc ở lại nếu người ta thay tháp Eiffel bằng tượng của anh. (Ảnh: World Soccer)

Ibra nói cuối mùa này anh sẽ rời PSG, nhưng có thể sẽ cân nhắc ở lại nếu người ta thay tháp Eiffel bằng tượng của anh. (Ảnh: World Soccer)

34 tuổi, là đầu tàu của đội bóng hàng đầu châu Âu, vừa có thêm danh hiệu VĐQG thứ 13 trong sự nghiệp, liệu Ibra có đáng bị chê trách vì những phát ngôn ngông cuồng của mình? Câu hỏi ấy xin để lại cho NHM bóng đá tranh luận. 

Chỉ muốn nói rằng, đã bao giờ chúng ta tưởng tượng ở độ tuổi Ibra, còn bao nhiêu ngôi sao duy trì phong độ đỉnh cao ở sân chơi đỉnh cao? Vài năm nữa, ai dám chắc Ronaldo và Messi của ngày hôm qua tiếp tục gặt hái vinh quang ở bên kia sườn dốc sự nghiệp? 

Ibra có thể chưa bao giờ giành QBV thế giới, nhưng anh chắc chắn là một trong những cầu thủ xuất sắc, toàn diện, bền bỉ và chuyên nghiệp nhất lịch sử làng cầu. Giới nghiên cứu tâm lý rất thích thú mổ xẻ tính cách Ibra. Anh có tài, nhưng hay “nổ”. 

Ibra có tinh vi không? Có. Nhưng anh ta có được quyền tinh vi không? Có nốt. Đấy không phải nhận xét của những CĐV phát cuồng vì Ibra. Đó là suy nghĩ của chuyên gia trong cuộc. Họ là Rune Smith – phóng viên đầu tiên được chứng kiến tài nghệ của Ibra, là Hasse Borg – cựu giám đốc thể thao Malmo, người trực tiếp tuyển dụng Ibra. 

Ibra thời còn chơi cho Juventus. (Ảnh: Malmo FF)

Ibra thời còn chơi cho Malmo. (Ảnh: Malmo FF)

“Borg bảo tôi tới sân ngay, ông ấy không tin vào thứ phép thuật đang tận mắt nhìn”, Smith kể với Bleacher Report. Smith nói tiếp: “Mấy bạn học viên lớn tuổi phát bực vì không lấy nổi bóng từ chân cậu ấy. Bọn tôi hay bảo Ibra giống gã khổng lồ xanh Hulk. Nhưng cậu ta khéo phát sợ, kỹ thuật phải gọi là thượng thừa. Thật không thể tin nổi”. 

Ngày 28/2/2000, Ibra lần đầu tiếp xúc với truyền thông một cách chính thức. Trong bài phỏng vấn dài 2 trang báo trên tờ Kvallsposten, Ibra hạ quyết tâm vô địch giải hạng nhì và tiết lộ, anh sẽ khoác áo Inter trong 3 năm nữa. Một năm trước, Malmo trải qua cú sốc lớn khi chịu cảnh xuống hạng sau 64 năm chinh chiến ở giải đấu cao nhất Thụy Điển. 

Mùa ấy, Malmo giành quyền thăng hạng với ngôi á quân. 4 năm sau, anh cập bến Địa Trung Hải và cũng chỉ mất thêm 2 năm nữa, Ibra là người của Inter. “Ibra chém gió ư? Không, tôi không nghĩ vậy. 15 năm qua, Ibra đã nói và làm”, Smith và Borg chung nhận định. 

Tài năng nhưng Ibra không được đón chào ở quê nhà. Luật Jante và người Thụy Điển không chấp nhận một nhân cách như Ibra. Vài năm trước, Ibra từng suy nghĩ nghiêm túc về ý định từ giã sự nghiệp quốc tế. 

Ibra từng nghĩ đến việc từ giã ĐTQG vì bị ghét ngay chính quê hương mình. (Ảnh: The Big Lead)

Ibra từng nghĩ đến việc từ giã ĐTQG vì bị ghét ngay chính quê hương mình. (Ảnh: The Big Lead)

Ngoại trừ Malmo, CLB nuôi dưỡng đam mê bóng đá của Ibra, ai ở quê nhà cũng ác cảm với Ibra. Ở đây, người ta không thích những ngôi sao như Ibra đến và giới thiệu về bản lý lịch hoành tráng.

Bóng đá, ngành công nghiệp siêu lợi nhuận, cấu thành bằng rất nhiều tiền và danh vọng, nơi thành công được đo đếm bằng thu nhập, vẻ ngoài bắt mắt và sức hút với báo giới. Ibra là một ngôi sao thực thụ, kiểu thành đạt điển hình trong nghề nghiệp này. 

Nhưng anh không thể thành công theo tiêu chuẩn “Thành công là không nhắc tới…thành công” hay “Bạn không biết mình là ai, cũng không thông minh hơn ai” của luật Jante. Ibra không đáp ứng lấy nổi một tiêu chí của luật Jante. Vì thế, anh bị tẩy chay ngay nơi chôn rau cắt rốn. 

Nhưng chuyện đó có thật sự quan trọng nữa không? Không, vì anh sống trong thế giới bóng đá, chứ không phải thế giới của Jante. Và vì, Ibra đang sống những ngày đẹp đẽ nhất cuộc đời tại Paris, nơi các ông chủ Ả-rập cầu xin anh ở lại, đồng đội năn nỉ anh đừng ra đi. Chưa bao giờ, vai trò của Ibra lại lớn như bây giờ, đúng như ước nguyện bấy lâu nay của anh, là quy phục mọi người. 

Tính cả danh hiệu mùa này, PSG mới đăng quang Ligue 1 có 6 lần, còn kém cả thành tích của Saint-Étienne. Nhưng 4 mùa gần nhất, PSG là nhà vô địch, chứng minh họ là hiện tại và tương lai của bóng đá Pháp. Hành trình từ cái chết tìm đến sự sống có dấu ấn rất lớn của Ibra. Nếu Paris có đúc tượng Ibra, đấy cũng là phần thưởng xứng đáng cho tiền đạo 34 tuổi.

Khải Huyền

  • Từ khóa